42%

12

ROI )درصد(

22%

21%

47%

131%

55%

25%

72%

16%

13

NPVE/TC (درصد)

24%

20%

109%

60%

21%

44%

17%

32%

14

دوره بازگشت سرمایه (سال)

5

470%

290%

10

9

4

12

4

چنانچه پیش تر اشاره شد کل مبلغ مورد نیاز برای اجرای همه پروژه ها حدود 171 میلیارد تومان بوده و کل منابع مالی موجود در سازمان برای برنامه ریزی پروژه ها، 40 میلیارد تومان است. در ادامه، گام های فرایند پیشنهادی برای این سازمان به منظور انتخاب بهینه پروژه ها ارائه می شود.

3-4 پیاده سازی چارچوب پیشنهادی در مورد مطالعه
در این مرحله 16 پروژه ی پیشنهادی که اطلاعات اولیه آن ها در اختیار تصمیم گیرندگان قرار گرفته است و مورد امکان سنجی اولیه قرار گرفته اند با بهره گرفتن از متد بیان شده در فصل سوم به صورت گام به گام مورد تحلیل، ارزیابی و مقایسه قرار می گیرند و در نهایت با توجه به محدودیت های مدل به انتخاب پروژه های بهینه می پردازیم. به طور خلاصه در این مرحله ابتدا پروژه ها مورد ارزیابی انفرادی اعم از پیش غربالگری، غربالگری کمی و غربالگری کیفی قرار می گیرند و پروژه های نامطلوب در این سه زیر مرحله حذف می گردند. سپس پروژه ها به لحاظ شدت ریسک به صورت مجزا مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند و ریسک های شناسایی شده در هر پروژه رتبه بندی می گردد. در مرحله بعد به جهت مقایسه کلیه پروژه ها نسبت به شدت ریسک با بهره گرفتن از روش آنتروپی شانون وزن هر یک از ریسک های شناسایی شده به دست آمده و با بهره گرفتن از روش مجموع ساده وزین درجه ریسک هر پروژه محاسبه و پروژه ها بر حسب شدت مخاطره رتبه بندی می گردند. همچنین در این مرحله پروژه ها بر اساس میزان منفعت کلی در شاخص های کمی و کیفی با بهره گرفتن از روش TOPSISمورد رتبه بندی می گردند. وزن شاخص های کمی و کیفی نیز بر اساس مقایسه زوجی به دست خواهد آمد. در مرحله بعدی با بهره گرفتن از 2 رتبه بندی صورت گرفته و وزن های حاصل از هر دو روش به مدل سازی یک مسأله چند هدفه با توجه محدودیت های موجود و شناسایی شده می پردازیم و سپس با تبدیل مدل به یک مسأله تک هدفه با بهره گرفتن از روش معیار جامع مدل حاصله را با بهره گرفتن از روش LINGO حل می کنیم و جواب بهینه مدل را به عنوان گزینه های سرمایه گذاری مناسب برای اجرا پیشنهاد می کنیم.
1-3-4 مرحله اول: ارزیابی انفرادی پروژه هاIndividual Project Evaluation
1-1-3-4 زیرمرحله اول: پیش غربال گری یا Pre Screening
در فصل سوم اشاره شد که در این زیر مرحله، معیارهای کیفی با بهره گرفتن از ابزار چک لیست کنترل می شود و چنانچه پروژه ای حتی یک الزام را رعایت نکند در این مرحله حذف شده و در بانک پروژه های سازمان بایگانی می گردد تا در دوره های آتی مورد بررسی مجدد قرار بگیرد. در این مطالعه با کمک خبرگان صنعت و با توجه به نظر مدیران سازمان و بهره گیری از روش دلفی، برای این بخش سوالات اختصاصی به شرح جدول زیر تهیه شد:
جدول2-4 طراحی شده برای زیر مرحله Pre Screening طبق نظر هشت نفر از کارشناسان خبره

اسرائیلیات را در چند بخش خلاصه کرد:
۱) فرهنگ یهودی (یهود، تورات، تلمود و ادبیات و اسطوره‌‌های یهودی)
۲) فرهنگ مسیحی (مسیحیان، انجیل و ادبیات و اسطوره‌‌های مسیحی)
۳) کتب تاریخی و سیره‌نویسی^[۱۱۸]
۴) خیال‌‌پردازی و افسانه‌سرایی‌‌های مسلمان‌نماهای اهل کتاب^[۱۱۹]
و…
توضیح بیشتر:
ـ فرهنگ یهودی
با توجه به نقش اصلی فرهنگ یهودی در وجود اسرائیلیات، لازم است اندکی یهود و کتاب‌‌هایش بررسی شود:
ـ یهود
بسیاری از اسرائیلیات و مسیحیات، ریشه در منابع تحریف شده‌‌ی یهود و نصارا دارد، که با دقّت نظر می‌‌توان چنین دریافت که برخی داستان‌‌های خرافی و اساطیر و اباطیل مندرج در کتب آن‌ها با رنگ و لعابی جدید وارد احادیث و تفاسیر اسلامی شده، و فرهنگ اسلامی را متأثّر ساخته است.
«داستان پیدایش قوم بنی‌اسرائیل به حدود ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد و به زمان ابراهیم (ع)می‌‌رسد به گفته تورات اسحاق فرزند ابراهیم فرزند موعد خداست.»^[۱۲۰]
در جهت تبیین نام «یهود» و اطلاق آن بر پیروان موسی می‌‌توان گفت: «یهوه» خدای واحد و برتر میثاق دهنده با قوم بنی‌اسرائیل است و به همین دلیل اطاعت کنندگان از «یهوه» و پیروان وی را «یهودی» نامیده‌‌اند. موسی گفت: «اینک چون من نزد بنی‌اسرائیل برسم و بدیشان گویم خدای پدران شما مرا نزد شما فرستاده است و از من بپرسند که نام او چیست، بدیشان چه بگویم؟ * خدا پاسخ داد: هستم آن که هستم. به بنی‌اسرائیل بگو «یهوه» مرا نزد شما فرستاده است.»^[۱۲۱]
دین یهود سال‌‌ها بعد از مرگ موسی شکل گرفت. باید گفت که یهودیان عصر عزرای کاتب بر روی اساس و بنیان مذهب یهود قبل از اسارت بابلی- که نزد محقّقان به مذهب بنی‌اسرائیل معروف است- مذهبی نو و شریعتی جدید به دست آوردند که آن را «دین یهود» گویند.
یهود پس از حضرت سلیمان (ع) به دو فرقه تقسیم شدند، اول: سبط یهودا، سبط بنیامین و عده‌‌ای از سبط لاوی؛ دوم: بقیه‌‌ی سبط‌‌های بنی‌اسرائیل.
فرقه‌ی اول شهر قدس (اورشلیم) را مرکز خویش قرار دادند و گفتند کوه «جیحون» کوهی است که خدا آن را تقدیس کرده و بزرگ شمرده است. فرقه دوم نابلس (شکیم) را مرکز خویش قرار داده‌‌اند، و گفتند: کوه جرزیم کوه مقدّس و بزرگ است. تا آن وقت هر دو گروه را «عبرانی‌‌ها» می‌‌نامیدند، و هر دو فرقه را بنی‌اسرائیل می‌‌گفتند. امّا پس از جدایی، هر فرقه نام ویژه‌‌ای یافت گروه اول را عبرانی نامیدند و گروه دوم با مرکزیت نابلس را «سامری‌‌ها» لقب دادند.
پس از آن که خداوند تورات را به موسی(ع) داد، آن حضرت سبط لاوی را ـ که خوش از آن‌ها بود ـ برای نگهداری تورات انتخاب کرده آنان تورات را می‌‌شناختند و به دیگران می‌‌آموختند، سیزده نسخه از تورات نوشتند، یک از آن را در «تابوت» گذاشتند، و به هر یک از سبط‌‌ها نیز یک نسخه دادند. تورات همچنان دست نخورده در دست بنی‌اسرائیل باقی ماند، تا زمان اسارت بابل، آن وقت بود که بنی‌اسرائیل تورات را تحریف کردند.

در سال ۵۸۶ قبل از میلاد، در بابل عبرانیون و سامریون با هم موافقت کردند که تغییراتی در تورات بدهند، زیرا آنان در حال اسارت و پشت کردن به دنیا، به خود می‌‌دیدند که خیر و خوبی به فرزندان اسماعیل باز خواهد گشت.
تورات رسمی، که همراه انجیل چاپ و منتشر می‌‌شود، به اضافه‌‌ی چندین کتاب دیگر، مجموعاً ۳۹ کتاب است: این تورات، تورات عبرانی است، امّا تورات دیگری هم هست که به تورات سامری معروف است. ترجمه‌‌ی تورات عبرانی توسط مسیحی‌‌ها انجام شده و همراه عهد جدید آن را منتشر می‌‌کنند، امّا تورات سامری توسط خود یهودی‌‌ها ترجمه شده است
بنی‌اسرائیل برای حفظ کیان مستقل بنی‌اسرائیل تورات را بازنویسی کردند، و در این تحریر مبانی زیر را مورد نظر قرار دادند:
۱ـ خدا یکی است، امّا نه برای همه جهانیان، بلکه مخصوص بنی‌اسرائیل است.
۲ـ شریعت تورات را خدا فرستاده، امّا نه برای همه جهانیان، بلکه فقط برای بنی‌اسرائیل
۳ـ پیامبری که موسی(ع) خبر آن را داده است و گفته که از نسل اسماعیل است، شاید از بنی‌اسرائیل باشد، نه بنی اسماعیل.
«عزرا» این کتاب را، با این مبادی نو برای آنان نوشت و بر آنان عرضه کرد، آن‌‌ها نیز خوشحال شدند. «پس از بازگشت از بابل، دوباره عبرانیین سر جای خود ساکن شدند و سامری‌‌ها در مناطق خود سکونت گزیدند. دشمنی بین آنها شدت گرفت. تورات عبرانی‌‌ها و سامری‌‌ها جدا شد، هر کدام گروه دیگر را به تحریف متهم می‌‌کردند. این اختلاف تا زمان ظهور عیسی(ع) رواج داشت. عده‌‌ی بسیاری از یهود سامری، به آن حضرت(ع) ایمان آوردند، و کسی از آنان برای قتل او اقدام نکرد، عبرانی‌‌ها بودند که در پی قتل او آمدند. امّا عوامل بعدی سبب شد که مسیحی‌‌ها همان تورات عبرانی را به ضمیمه‌‌ی انجیل‌‌ها به عنوان «کتاب مقدّس» تلقی کنند. انتشار توراتی که امروزه منتشر می‌‌شود، توسط مسیحی‌‌هاست، امّا خود یهود تورات را منتشر نمی‌‌کنند. به یقین تورات اصلی یهودی‌‌ها و ترجمه‌‌ی آن‌ها کمتر از ترجمه‌‌ی مسیحی‌‌ها اعتبار ندارد، آن‌‌ها به زبان کتاب خود آشناترند. تورات سامری هم غیر قابل دسترس بود، تا آن که کشف و شناخته شد، و برای اولین بار در سال ۱۹۷۸م. در مصر چاپ شد. مترجم این تورات یک کاهن سامری است، به نام ابوالحسن الاسحاق الصوری، که آن را به عربی ترجمه کرده است. اختلافات بسیاری بین این دو تورات هست، اگر چه شباهت‌‌های بسیار هم دارند. یکی این که تورات سامری سایر کتاب‌‌های ضمیمه تورات عبرانی را قبول ندارند. و بر خلاف تورات عبرانی، در متن تصریح به قیامت دارند، بر خلاف عبرانی‌‌ها، به جای جیحون، کوه برزیم را تقدیس می‌‌کنند و قبله می‌‌شمارند.
البته یهود امروز، سامری‌‌ها را از خود می‌‌دانند، با اختلاف موجود در اندیشه‌‌ها و آراء.»^[۱۲۲]
«فرهنگ یهود، نخست به تورات متّکی و در کنار تورات، دارای سنن، نصایح، مواعظ، شرح و تفسیرهایی بود که از موسی(ع) از طریق کتابت و نگارش اخذ نشده، بلکه یهودیان آن مطالب را شفاهاً دست به دست نقل می‌‌کردند، که در طی مرور زمان بر حجم آن افزوده شد، سپس تدوین گردید و به نام تلمود معروف گشت.»^[۱۲۳] «محقّقان معتقدند که نگارش هر یک از اسفار تورات، قرن‌‌ها با هم فاصله داشته، و قرن‌‌ها پس از رحلت حضرت موسی(ع) تدوین شده و به صورت کنونی در آمده است.»^[۱۲۴] محقّقان یهودی اعتراف کرده‌‌اند که تورات اصلی و احکام دهگانه، پس از مرگ موسی(ع) در «صندوق شهادت» جا داشت و علمای بنی‌اسرائیل به وصیت موسی(ع) گاهی آن را بیرون می‌‌آوردند و آن را می‌‌خواندند. آن نسخه با همان صندوق قرن‌‌ها قبل از میلاد از بین رفته است. آنان ثابت کرده‌‌اند که تورات موجود، مربوط به عصر و تألیف یک نفر نیست.
یکی از معانی مورد نظر از کتاب در منابع یهودی «تورات» است: «تورات نامی سامی است. اصطلاح یونانی آن کلمه‌‌ی «پنتاک» را در زبان فرانسه به وجود آورده است، دلالت بر یک اثر پنج قسمتی دارد. یعنی: پیدایش، خروج، لاویان، اعداد و تثنیه. که عن‌قریب نخستین مبانی پنجگانه‌‌ی مجموعه‌‌ی سی و نه جلدی عهد عتیق را تشکیل خواهند داد. این گروه متون از مبادی جهان تا دخول قوم یهود به کنعان (سرزمین موعود از غربت در مصر) به طور خیلی دقیق تا وفات حضرت موسی(ع) سخن می‌‌گویند، لیکن حکایت این وقایع چهارچوبی است برای شرح مقررات مربوط به زندگی دین و زندگانی قوم یهود و نام «قانون» یا «تورات» از همین جاست.»^[۱۲۵]
چهره‌‌ای که از یهود و دین آن در ذهن متبادر می‌‌شود، سیمای مادی و زمینی است. تمامی قواعد آن مربوط به زندگی مادی و عالم این جهان است. «دین اسرائیلی عمل‌‌گرا بود و کمتر به آن نوع ظرایف فلسفی علاقه داشت که برای ما اهمیت دارد.»^[۱۲۶] سیمایی که از خداوند (یهوه) ترسیم می‌‌شود نیز این گونه است. تصور خداوند در شکل یک موجود زمینی همان‌‌گونه که پیشتر در داستان نامیده شدن حضرت یعقوب به اسرائیل یاد شد یا درخواستی که قوم از خداوند دارند، ریشه در تمایلات مادی دارد. وجود خداوند در همه‌‌ی موارد حتی در شادی‌‌ها و تلخی‌‌ها مادی و ملموس است. جنگ خداوند برای بنی‌اسرائیل^[۱۲۷] ظاهر شده جلال خداوند در ابر و خطاب قرار دادن بنی‌اسرائیل: «شکایت‌‌های بنی‌اسرائیل را شنیدم پس ایشان را خطاب کرده بگو در عصر گوشت خواهید خورد و بامدادان از نان سیر خواهید خود تا بدانید که من یهوه خدای شما هستم…»^[۱۲۸] سرانجام پا را از این فراتر گذاشته و تقاضای دیدار «یهوه» را می‌‌نمایند^[۱۲۹].
ـ تلمود
تلمود «یعنی تعلیم، مجموعه‌‌ی سنت‌‌های زبانی که قوانین و مقررات موسی را شرح و تفسیر می‌‌کند. در تلمود، دو قسمت مشخص دیده می‌‌شود: میشنه که در آن سنن شفاهی را به صورت مجموعه‌‌ای در آورده‌‌اند، و گمارا (جماره) که تفسیر آن است.»^[۱۳۰]
«یهودیان، تلمود را تورات شفاهی می‌‌دانند و حتّی برخی از آن‌ها معتقدند حضرت موسی دو نوع شریعت از خداوند دریافت داشته، شریعت مکتوب که همان تورات است و شریعت شفاهی که تلمود است.»^[۱۳۱]
یهودیان تلمود را مانند تورات، مقدّس میشمارند. تورات شریعت موسی(ع) است که جمع و گردآوری شده، در حالی که تلمود شریعت شفاهی است و در آن افکار که بیانگر نفسانیّات و مسایل عقلی ناپیداست، دیده میشود. به طور کلی، مطالب تلمود را میتوان دو بخش کرد: هلاخا، یعنی موضوعات شرعی و آیینی، و آگادا، یعنی موضوعات الاهیاتی، اخلاقی و فرهنگ عام و به تلمود فلسطین و تلمود بابل تقسیم میگردد. تلمود بابلی، مفصّلتر و موضوعات آن گستردهتر از تلمود فلسطینی است. هلاخای تلمود بابلی برای همه یهودیان سنتی لازم‌الاجرا است و آگادا، گرچه الزام‌آور نیست، محور الاهیات یهودی در دوره های بعد است^[۱۳۲] و در هر دو مقدار زیادی از حکایات ملاحظه میشود که منبع اصلی برای اسرائیلیات است که به فرهنگ اسلامی نفوذ کرده است، خصوصاً اهل کتابی که تازه مسلمان شده بودند، هنگام نقل این خرافات و حکایات اسرائیلی، آن را با عنصر خیال و پرداخت خود ضمیمه کرده، گاه از روی عمد و گاهی به این نیّت که این وسیلهای برای پند و عبرت موعظه، و عاملی برای تشویق و تحریض بر انجام کار خیر باشد.
ـ فرهنگ مسیحی
ـ مسیحیت
سرگذشت مسیحیت تاریخ دریافتنی است که از عقیده به تجسم الهی در جسد شارع و بانی ناشی شده است و سراسر تعلیم نصارا را در اطراف ایمان به این قضیه دور میزند که شخص عیسی روشنترین ظهور از ذات الوهیت است.^[۱۳۳] مسیحیان به نصارا شهرت دارند و «نصاری، جمع نصران است. مسیحیان بدین علت نصاری نامیده می‌شوند که حضرت عیسی را یاری کرده‌اند.»^[۱۳۴]
قرآن کریم در آیه‌ی ۴۵ سوره‌ی آل‌عمران این‌گونه از عیسی مسیح نام می‌‌برد: إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِکَهُ یَا مَرْیَمُ إِنَّ اللَّهَ یُبَشِّرُکِ بِکَلِمَهٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِیحُ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ وَجِیهًا فِی الدُّنْیَا وَالْآَخِرَهِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِینَ (به یاد آور) هنگامی که فرشتگان، گفتند: ای مریم! خداوند تو را به کلمه‏‌‌ی خودکه نامش مسیح عیسی پسر مریم است، مژده می‌‌دهد و او در این جهان و جهان دیگر، بلندمرتبه و بزرگوار و از زمره‌‌ی مقربان استی.»^[۱۳۵]
هم‌چنین در آیه‌ی ۵۹ آل‌عمران به بدون پدر بودن او تأکید شده است: إِنَّ مَثَلَ عِیسَى عِنْدَ اللَّهِ کَمَثَلِ آَدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ کُنْ فَیَکُونُ (۵۹) مثل عیسی برای خدا، مانند(آفرینش)آدم است که او را از خاک بیافرید، سپس بدو گفت: پدیدآی، او بی‌‌درنگ پدید آمد.
ـ انجیل
کتاب حضرت عیسی(ع) انجیل است و اصل آن برگرفته ازکلمه‌‌ی یونانی به معنی مژده و بشارت و جمعش اناجیل است و انجیل‌‌های چهارگانه عبارتند از انجیل: متی، مرقس، لوقا و یوحنا که در سه انجیل اول داستان زندگی حضرت مسیح آمده و یوحنا رساله‌‌ی فلسفی در رسالت عیسی است. و آن چه به اناجیل اربعه معروف است با آن چه قرآن انجیل می‌‌نامد کاملاً متفاوت است چون انجیل قرآن مفرد است و تمامی وحیانی است که بر عیسی وحی شده است^[۱۳۶] و سراسر قداست است و نزد مسلمانان ثابت و مورد تأیید است. همچنان که قرآن در سوره‌ی مائده آیه ۴۶ و حدید آیه ۲۷ به آن اشاراتی دارد:
وَقَفَّیْنَا عَلَى آَثَارِهِمْ بِعِیسَى ابْنِ مَرْیَمَ مُصَدِّقًا لِمَا بَیْنَ یَدَیْهِ مِنَ التَّوْرَاهِ وَآَتَیْنَاهُ الْإِنْجِیلَ فِیهِ هُدًى وَنُورٌ وَمُصَدِّقًا لِمَا بَیْنَ یَدَیْهِ مِنَ التَّوْرَاهِ وَهُدًى وَمَوْعِظَهً لِلْمُتَّقِینَ؛ و به دنبال آن (پیامبران پیشین) عیسی پسرمریم را بر راه وروش ایشان فرستادیم که تصدیق کننده‌‌ی توراتی بود که پیش از او فرستاده شده بود. و برای او انجیل نازل کردیم که در آن رهنمودی و نور بود و تورات را، که قبل از آن نازل شده بود، تصدیق می‏کرد؛ و برای پرهیزگاران راهنما و پنددهنده بود.^[۱۳۷]
به هر حال انجیل اصلی پس از صعود خضرت عیسی (ع) به آسمان، مفقود گردید و یهودیان که درصدد قتل عیسی و یارانش برآمدند تمام نسخه های انجیل را نابود ساختند تا این که پس از سالها، حوّاریان و بزرگان مذهبی مسیحی انجیلهایی برای مردم فراهم ساختند که هیض کدام از آن روایات صورت اصلی انجیل نازل شده را ترسیم نمیکند و این حقیقت را خود مسیحیان معترف هستند.^[۱۳۸]
نکته اصلی آن است که گرچه دین مسیح پس از یهود ظهور کرد و کتاب مقدس مسیحی با یهودی متفاوت است تأثیری در فرهنگ یهودی ندارد چون «یهودیت وحی مؤخر بر دین خود را نمیپذیرد و از طرف دیگر مسیحیت هم وحی مؤخر بر عیسی و حوّاریانش را نمیپذیرد. بنابراین قرآن را قبول ندارد.^[۱۳۹]
ـ اهل کتاب
«از آنجا که یهودیان دو منبع دینی دارند یکی منبع مکتوب یا عهد عتیق که تورات مهمترین آنهاست و دوم سنت شفاهی یا تلمود است، به همین اعتبار آنها را اهل کتاب میگویند.»^[۱۴۰]
جان بایرناس دلیل نامیده شدن پیروان هر و گروه یهودیان و مسیحیان به «اهل کتاب» را چنین است: «در سراسر قرن پنجم ق.م. جنب و جوش مذهبی، که گویی عکس‌العمل بی‌‌‌‌قیدی و لاابالی‌گری سابق بود، در ظل کوشش و از برکت جد و جهد کاتبان به ظهور رسید و کنیسه‌‌ها رونق گرفت و تمام موجودیت و شخصیت بنی‌اسرائیل در اطراف تورات متمرکز گشت. کاتبان که مفسر قانون و رهبران کنیسه بودند به مردم می‌‌گفتند که شایست و ناشایست کدام است…. “اوراق کتاب مقدّس را ورق بزنید و ورق بزنید.” کاتبان به مردم تلقین می‌‌کردند که: “همه چیز در کتاب است.” اگر قدمای این قوم که به سزا به «اهل کتاب» ملقبند، کتاب مقدّس را از زندگی خود بر اساس کتاب مقدّس بنا کردند و جانی تازه گرفتند.»^[۱۴۱]
ـ کتب تاریخی و سیره‌نویسی^[۱۴۲]
رمزی نعناعه از کتاب‌‌های سیره و تاریخی با ذکر نمونه‌‌هایی از اسرائیلیات با ذکر راویان جاعل نام می‌برد: قصص ثعالبی (آغاز آفرینش و عرش و… که مروی از کعب‌الاحبار است)، تاریخ طبری (روایات کعب‌الاحبار درباره‌‌ی نوح، وهب بن منبّه)، البدایه و النهایه (روایات کعب‌الاحبار درباره صخره و بیت‌المقدّس) و بعضی کتب مستشرقین و دشمنان اسلام (از جمله مباحث مجعول حدیث غرانیق و داستان زینب بنت حجش)
محمّد حسین ذهبی در مورد طبری و تفسیرش می‌‌گوید: ما ابن‌جریر(امام طبری) را در تفسیرش می‌‌بینیم، اخباری برگرفته از داستان‌‌های اسرائیلی را آورده است که آن‌‌ها را با سند‌‌هایش از کعب‌الاحبار و وهب بن منبّه و ابن جریح و سدی و دیگران روایت می‌‌کند، همچنین بسیاری از آن چه را محمّد بن اسحاق از مسلمه انصاری روایت نموده نقل کرده است.»^[۱۴۳] وی در ادامه توضیح می‌‌دهد که «اگر چه ابن جریر بسیاری از روایات اسرائیلی را همراه نقد پیگیری نموده است ولی تفسیرش همواره به نقد عملی و گسترده نیاز دارد.»^[۱۴۴]
ـ خیال‌پردازی و افسانه‌سرایی‌‌های مسلمان‌نماهای اهل کتاب

شکل ۲-۵- ظرفیت تولیدی ومیزان تولید ماژول های فتوولتائیک ۳۶
شکل ۲-۶- شمای ساده یک سلول فتوولتاییک ۳۷
شکل ۲-۷- ناحیه عملکردی جریان اینورتر سیستم فتوولتائیک ۴۱
شکل ۳-۱- الگوریتم ژنتیک اعمالی برای جایابی بهینه سیستم های فتوولتائیک ۴۹

شکل ۴-۱- میکروگرید ۳۳ شینه مورد مطالعه ۵۳
شکل ۴-۲- بار ۲۴ ساعته شبکه به صورت درصدی از بار پیک ۵۵
شکل ۴-۳- روند همگرایی الگوریتم ژنتیک، میکروگرید ۳۳ شینه ۵۷
شکل ۴-۴- روند همگرایی الگوریتم pso، میکروگرید ۳۳ شینه ۵۷
شکل ۴-۵- پروفیل ولتاژ بدون PV، با PV و تولید توان اکتیو و با PV و تولید توان اکتیو و توان راکتیو در ساعت ۹ صبح ۵۸
شکل ۴-۶- پروفیل ولتاژ شینه های سیستم در ساعت ۱۲ ظهر ۵۹
شکل ۴-۷- پروفیل ولتاژ شینه های سیستم در ساعت ۱۲ شب ۵۹
شکل ۴-۸- میکروگرید ۶ شینه مورد مطالعه ۶۰
شکل ۴-۹- روند همگرایی الگوریتم ژنتیک، میکروگرید ۶ شینه ۶۳
شکل ۴-۱۰- روند همگرایی الگوریتم pso، میکروگرید ۶ شینه ۶۳
شکل ۴-۱۱- پروفیل ولتاژ بدون PV، با PV و تولید توان اکتیو و با PV و تولید توان اکتیو و توان راکتیو در ساعت ۹ صبح ۶۴
شکل ۴-۱۲- پروفیل ولتاژ شینه های سیستم در ساعت ۱۲ ظهر ۶۵
شکل ۴-۱۳- پروفیل ولتاژ شینه های سیستم در ساعت ۱۲ شب ۶۵
چکیده
میکروگرید شبکهای با مقیاس کوچک درسطح ولتاژ توزیع است که از پیوستن تولیدات کوچک، مدولار و ذخیره انرژی در سیستم های ولتاژ پایین یا متوسط شکل میگیرد، در واقع یک شبکهی میکروگرید با ترکیبی از انرژی های تجدیدپذیر همراه با سوختهای فسیلی به تولید توان در سطح ولتاژ توزیع می پردازد. حضور میکروگریدها در شبکه های توزیع، مزایای بسیاری را برای مشترکین فراهم می نمایند. میکروگریدها قابلیت فراهم نمودن کیفیت توان مطابق با نیازهای مشترکین را دارا می باشند، همچنین تاثیرات مثبت میکروگریدها بر بازار برق و صرفه جویی اقتصادی و از سوی دیگر تاثیر آن بر کاهش آلایندههای هوا باعث توجه بسیاری از پژوهشگران و کارشناسان بر موضوع میکروگریدها شده است، در چنین شرایطی واضح میباشد که داشتن یک استراتژی بهینه برای مکان واحدهای تولید پراکنده در میکروگرید حائز اهمیت است و عدم توجه به آن باعث هدر رفتن وقت و منابع مالی زیاد میشود. در این پروژه به مکان‏یابی بهینه‏ی سیستم‏های فتوولتائیک که به عنوان یکی از منابع تولید پراکنده در میکروگریدها هستند با در نظر گرفتن توان اکتیو و راکتیو تولیدی پرداخته شده است. تابع هدف این مسئله حداقل کردن میزان تلفات خطوط در شبکه و بهبود پروفیل ولتاژ می‏باشد، برای این منظور از الگوریتمهای ژنتیک واجتماع ذرات (pso) که از تکامل یافته ترین الگوریتم های بهینه ساز می‏باشند استفاده شده است. سیستم‏های فتوولتائیک علاوه بر تولید توان اکتیو میتوانند به عنوان STATCOM به منظور تنظیم ولتاژ و اصلاح ضریب توان در طول روز و شب به کار گرفته شوند. بنابراین با درنظر گرفتن قابلیت تولید توان اکتیو و راکتیو برای سیستمهای فتوولتائیک در ۲۴ ساعت، می‏توان استفاده بهینهتری از آنها نمود. الگوریتم های ارائه شده بر روی میکروگرید ۳۳ شینه و ۶ شینه در محیط MATLAB اعمال گردیده و نتایج آن مورد بررسی قرار گرفته است.
واژه های کلیدی: میکروگرید، سیستم فتوولتائیک، جایابی بهینه، الگوریتم ژنتیک، الگوریتم اجتماع ذرات.
فصل اول:
کلیات تحقیق
۱-۱- مقدمه
با افزایش روز افزون جمعیت جهان و محدود بودن منابع انرژی، کلیه کشورها با مشکل انرژی روبرو هستند. انرژی برای همه مردم مسألهای اساسی است. انرژی در تمام شئون جامعه انسانی رسوخ کرده و جنبه های مختلف آن از زندگی روزانه خانوادگی گرفته؛ تاسیسات جهانی و بین المللی و طرحهای توسعه ملی را تحت تأثیر قرار داده است. نگاهی گذرا به آمارهای تولید و مصرف انرژی الکتریکی در ایران بیانگر نیازمندی به افزایش سالانه ظرفیت ۵۰۰۰ مگاوات در بخش تولید جهت تأمین تقاضای بار میباشد. بر اساس برنامهریزیهای انجام شده انتظار میرود ظرفیت نصب شده نیروگاههای کشور تا پایان سال ۱۳۹۲ به رقمی معادل ۷۲۵۵۰ مگاوات بالغ گردد. از سوی دیگر محدود بودن منابع فسیلی تأمین انرژی، و تأثیرات نامطلوب زیست محیطی ناشی ازسوختهای فسیلی، بخش قابل توجهی از تحقیقات و فعالیتهای پژوهشی در حوزه ی انرژی را به موضوع انرژی های نو و تجدید پذیر معطوف نموده است (Phillipson and Willis 1999, 123-156; Griffin et al 2000, 9; Zareipour, Bhattacharya and Canizares 2000, 9-10; Barker and De Mello 2000, 1645-1656 ). یکی از راهکارهای اساسی به منظور حل مشکلات مطرح شده استفاده از میکروگریدها است. میکروگرید شبکه ای با مقیاس کوچک درسطح ولتاژ توزیع است که از پیوستن تولیدات کوچک، مدولار و ذخیره انرژی در سیستمهای ولتاژپایین یا متوسط شکل میگیرد در واقع یک شبکهی میکروگرید با ترکیبی از انرژیهای تجدیدپذیر همراه با سوختهای فسیلی به تولید توان در سطح ولتاژ توزیع میپردازد، که ازطریق یک نقطهی کوپلنگ مشترک به شبکه توزیع متصل میشود (Hatziargyriou et al 2004, 12; Lasseter 2010, 225-234). منابع تولید پراکنده مورد استفاده در میکروگریدها بر خلاف نیروگاههای مرسوم در شبکه قدرت از نوع منابع ^[۱]DER می باشند که به کمک ادوات الکترونیک قدرت انعطاف لازم را به منظور تنظیم ولتاژ، فرکانس و توان در هنگام اتصال به شبکه داشته باشند.
تفاوت بین منابع مورد استفاده در میکروگریدها و نیروگاه های مرسوم در صنعت برق شامل موارد زیر میباشد:
منابع مورد استفاده در میکروگریدها دارای ظرفیت کمتری نسبت ژنراتورهای مرسوم در نیروگاههای بزرگ برق میباشند.
تولید انرژی الکتریکی در منابع میکروگرید بر خلاف ژنراتورهای مرسوم در شبکه ی برق، در سطح ولتاژ توزیع اتفاق میافتد.
منابع مورد استفاده در میکروگرید بر خلاف نیروگاههای بزرگ در نزدیکی مصرف کنندهها نصب می شوند تا بارها را با فرکانس و ولتاژ مناسب تامین نموده و باعث کاهش تلفات در خطوط انتقال شوند (Katiraei and Iravani 2006, 167).
از طرفی دیگر، ایران از لحاظ وضعیت جغرافیایی در شمار کشورهایی است که بهرهبرداری از منابع انرژیهای نو در آن ممکن میباشد. یکی از اهداف بلند مدت صنعت برق کشور بکارگیری بیش از پیش انرژیهای نو و منابع تجدیدپذیر انرژی برای کاهش انتشار آلایندههای زیست محیطی و کاهش مصرف سوختهای فسیلی میباشد. در طول یک دهه گذشته توسعه منابع تولید پراکنده به طور وسیعی رشد یافته است. در طی این فرایند شبکه توزیع به یک نگرانی بزرگ برای افراد تبدیل شده است. دلیل اصلی آن این است که این منابع تولید پراکنده در سطح ولتاژهای متوسط و بالا به شبکه توزیع متصل میشوند، و طوری طراحی شدهاند که بارها به صورت غیرفعال هستند و شارش توان فقط از پستها به سمت بار میباشد و نه برعکس. به همین دلیل مطالعات بسیاری برای اتصال میکرو گریدها به شبکه توزیع انجام شده است، از بحث های کنترلی گرفته تا حفاظت، پایداری ولتاژ، کیفیت توان و خیلی موارد دیگر. واحدهای تولید توان کوچک، که معمولاً در نزدیک بار قرار دارند، به عنوان یک گزینه برای تامین نیاز افزایشی به انرژی الکتریکی مشترکان، با تاکید بر قابلیت اطمینان و کیفیت توان و سایر ملاحظات مربوط به مسائل اقتصادی، زیستمحیطی ومزایای فنی، در نظر گرفته خواهند شد (Piagi and Lasseter 2006, 8).
با این حال، با توجه به نفوذ بیش از پیش منابع تولید پراکنده، شبکه توزیع فشار ضعیف را دیگر نمیتوان به عنوان یک عنصر غیرفعال متصل به شبکه انتقال در نظر گرفت که تنها شارش توان یکطرفه به سمت آنها برقرار باشد. همچنین تاثیر منابع تولید کوچک در شبکه فشار ضعیف بر روی تعادل توان و کنترل فرکانس بسیار مهمتر خواهد شد.
در پروژه های تحقیقاتی که تاکنون انجام شده است، میکروگرید این چنین تعریف میشود: تجمیع منابع تولید توان کوچک در شبکه فشار ضعیف در سطح وسیع.
یک تعریف کامل از میکروگرید به شکل زیر ارائه شده است:
میکروگرید شامل سیستم توزیع فشار ضعیف با منابع تولید پراکنده (میکروتوربین، سلول سوختی، فتوولتائیک و. . . ) به همراه ادوات ذخیرهساز (فلایویل، خازنهای انرژی و باتریها) است. چنین سیستمی میتواند به طور غیر مستقل زمانی که به شبکه متصل است و به طور مستقل زمانی که از شبکه جدا شده است، عمل کند. بهرهبرداری از منابع کوچک توان در شبکه در صورتی که به طور مناسب مدیریت و هماهنگی شود، میتواند مزایای زیادی را برای کل سیستم داشته باشد، ۳ نکته مهم در این تعریف وجود دارد:
۱- میکروگرید جایگاهی برای تجمیع منابع سمت تغذیه (منابع تولید کوچک) و منابع سمت مصرف (ذخیره کنندهها و بارهای کنترلپذیر) میباشد که در یک شبکه توزیع محلی قرار گرفته است.
۲- یک میکروگرید باید قادر باشد که هم در شرایط عادی (متصل به شبکه) و هم حالت اضطراری (جدا از شبکه) به کار خود ادامه دهد.
۳- تفاوت بین یک میکروگرید و یک شبکه غیرفعال که در آن ریزمنابع وجود دارند، به طور عمده در شیوه مدیریت و هماهنگی منابع موجود تولید توان میباشد.
یک میکروگرید میتواند در اندازه های متفاوتی باشد. مثالی از یک میکروگرید به عنوان یک شبکه فشار ضعیف، در شکل ۱-۱ نشان داده شده است. هرچقدر که سایز میکروگرید بیشتر باشد باید با خازنهای متعادلکننده و تجهیزات تولیدی بیشتر از توقف در سمت تولید و سمت مصرف جلوگیری شود، اما در حالت کلی، ماکزیمم ظرفیت میکروگرید (در حالت پیک بار مورد تقاضا) به چند MW محدود میشود. بیشتر از این مقدار ظرفیت به عنوان مفهوم میکروگرید چندگانه^[۲] تلقی میشود که با جدا کردن منابع به عنوان میکروگریدهای جدا از هم، بررسی میشود (Katiraei et al 2008, 54-65; Lasseter 2002, 305-308 ).
شکل ۱-۱- نمونهای از یک میکروگرید به عنوان یک شبکه فشار ضعیف
از لحاظ فنی میکروگرید از اتصال منابع تولید کوچک به شبکه فشار ضعیف به وجود میآید. که معمولاً به وسیله ادوات کنترلی مدرن و خصوصا واحدهای الکترونیک قدرت این منابع به شبکه توزیع متصل میشوند. بنابراین یک گروه کنترل شده از منابع انرژی متصل به شبکه فشار ضعیف، اما در عین حال قابل کار کردن به صورت مستقل از شبکه (جزیرهای) میتواند به عنوان یک تعریف از میکروگرید باشد.
بهرهبرداری هماهنگ و کنترل ریزمنابع با یکدیگر و با منابع ذخیرهساز مانند فلایویل، خازنهای انرژی، باتریها و بارهای کنترلپذیر مانند آبگرمکن و تهویه هوا، در قلب مفهوم میکروگرید جای دارد. از نقطه نظر شبکه یک میکروگرید میتواند به عنوان یک نهاد کنترل شده درون سیستم قدرت در نظر گرفته شود، که میتواند به عنوان یک بار تجمیع شده مستقل عمل کند.
۱-۲- اهمیت بحث بر روی میکروگریدها و ضرورت تحقیق
در بیش از نیم قرن گذشته توسعه سیستم قدرت بر اساس متمرکز سازی واحد های نیروگاهی با ظرفیت بالا در مکانهای محدودی استوار بوده است؛ که در این صورت، سطح ولتاژ برای انتقال به مکانهای دوردست از طریق خطوط انتقال بهHV ، EHV و UHV افزایش مییابد. سپس این سطح ولتاژ هنگام عبور از سیستم انتقال ولتاژ بالا^[۳] به سیستم توزیع ولتاژ متوسط^[۴] و سیستم توزیع ولتاژ پایین^[۵] کاهش مییابد تا اینکه توان الکتریکی به مصرف کنندهها برسد. در طول سالها، بروز مشکلاتی باعث گرایش روزافزون به استفاده از ژنراتورهایی با اندازه کوچک شده که به شبکه توزیع محلی متصل بوده و به آن ها منابع تولید پراکنده^[۶] اطلاق میشود. از مزایای استفاده از منابع تولید پراکنده میتوان به سازگاری با محیط زیست، رفع محدودیت ساخت و ساز خطوط انتقال جدید، افزایش قابلیت اطمینان شبکه توزیع، کاهش استفاده از منابع سوختهای فسیلی و کمک به خصوصیسازی شبکه برق اشاره نمود. واحدهای تولید پراکنده را می توان با استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر یا تجدیدناپذیر و با بهره گرفتن از تکنولوژی مدرن و یا متداول ساخت.
یک میکروگرید قسمتی از شبکه توزیع است که در برگیرنده منابع تولید پراکنده، ادوات ذخیره کننده انرژی و انواع بارهاست. از آنجا که در هر میکروگرید از چندین منبع تولید پراکنده استفاده میشود، ایجاد هماهنگی بین این منابع و مشخص کردن میزان تولید هر یک از آنها بسیار حائز اهمیت است. با رشد روزافزون تقاضای انرژی و پیشرفتهایی که در زمینه تولیدات پراکنده صورت گرفته است، استفاده از منابع تولید پراکنده که قسمت عمده میکروگرید ها را تشکیل میدهند در حال افزایش میباشد. میکروگریدها شبکه های فشار متوسط یا فشارضعیف توزیعی هستند که از دید شبکه فوق توزیع بصورت یک بار قابل کنترل، و از دید مصرف کنندههای محلی مانند منابع تولید نسبتا ارزان قیمت و پاک انرژی میباشند. استفاده از منابع تولید پراکنده در قالب میکروگریدها باعث کاهش توان عبوری از خطوط انتقال، به تاخیر افتادن توسعه بخشهای تولید و انتقال، کاهش مصرف سوختهای فسیلی و افزایش راندمان سیستم قدرت میگردد. در کنار فواید گفته شده، میکروگریدها باعث ایجاد مشکلاتی نیز میشوند. از آنجا که هر میکروگرید شامل انواع مختلفی از منابع تولید پراکنده میباشد، هماهنگی عملکرد این منابع و ایجاد یک روش مناسب جهت تولید بهینه میکروگرید الزامی است. در یک تقسیم بندی کلی میکروگریدها در دو حالت بهرهبرداری مورد استفاده قرار میگیرند. حالت متصل به شبکه که در این مود عملکردی میکروگرید توسط یک ترانس کاهنده به شبکه بالادست متصل بوده و با در نظر گرفتن مقدار تقاضای بار از سوی مصرف کنندهها و همچنین قیمت برق تولیدی منابع تولید پراکنده و قیمت بازار برق، انرژی به شبکه تحویل داده یا از شبکه میگیرد. در این حالت فرکانس مرجع همان فرکانس شبکه اصلی میباشد. دیگر مود عملکردی را حالت جزیرهای مینامند. در این حالت میکروگرید به صورت عمدی، جهت سرویس یا به دلیل بروز خطا از شبکه اصلی جدا میشود. با توجه به در دسترس نبودن شبکه جهت تامین بارها، منابع تولید پراکنده موجود در میکروگرید مسئول تامین بار و حفظ فرکانس میباشند. پایداری فرکانس معمولا توسط ذخیره چرخان و ابر خازنها صورت می پذیرد. پس از قطع میکروگرید از شبکه اصلی به دلیل به هم خوردن توازن تولید و بار و همچنین عدم وجود یک فرکانس مرجع، تغییراتی در فرکانس میکروگرید ایجاد میشود. میزان تغییرات ایجاد شده در میکروگرید پس از جدا شدن از شبکه اصلی را میتوان با درنظر گرفتن شرایط کنترلی ویژه تا حد مطلوبی کاهش داد (Lasseter 2002, 305-308).
۱-۳- تاثیرات ناشی از حضور میکروگریدها در شبکه های قدرت
۱-۳-۱ کیفیت توان
اکثر بارهای الکتریکی در معرض خطاهای گذرا، افت ولتاژها، هارمونیکها، قطعیهای لحظهای و غیره قرار دارند که به آنها بارهای حساس به کیفیت توان گفته میشود. بنابراین کیفیت توان و قابلیت اطمینان از اهمیت بسیاری برخوردار میباشد. کیفیت توان مفهوم جدیدی است که اخیراً مورد توجه قرار گرفته است. در گذشته افت ولتاژ برای یک یا دو سیکل پیوسته نادیده گرفته میشد در حالی که امروزه این امر منجر به قطع شبکه خواهد شد. به طور مشابه خطاهای گذرا، هارمونیکها و عدم تعادل فازها نیز در شمار تحقیقات کیفیت توان قرار گرفته است. اگر چه مشکلات کیفیت توان تاثیرات اقتصادی شدیدی بر فرآیندهای صنعتی دارند، اما با توجه به کاربردهای صنعتی مختلف و تنوع در اندازه گیریهای کیفیت توان محاسبه دقیق هزینه های ناشی از این مشکلات بسیار دشوار است. برخی از مشکلات کیفیت توان که به دلیل قطع شبکه منجر به تلفات اقتصادی میشوند عبارتند از:
مقدار و زمان تداوم یک رخداد مانند افزایش ولتاژ شدید
قطع و یا آسیب دیدن تجهیزات به طور طبیعی
مشکلات مرتبط با تغییر فرکانس
زمان ایجاد رخداد. اینکه به طور مثال آیا این رخداد در ساعات اوج مصرف اتفاق افتاده یا در ساعات کم مصرف.
میکروگریدها قابلیت کنترل کیفیت توان مطابق با نیازهای مشترکین راحتی به صورت ساعتی نیز نیز دارا می باشند. این در حالی است که کنترل کیفیت توان یک مشترک خاص برای شبکه برق سنتی بسیار دشوار است چرا که شبکه های برق سنتی معمولا سطح کیفیت و سرویس دهی معینی را برای کلیه ی مشترکین بدون توجه به نیازمندی یک مشترک خاص فراهم مینمایند.
در یک نمای کلی تمرکز زدایی از تولید و سازگاری مناسب بین عرضه و تقاضا و همچنین جلوگیری از قطعی های بلند مدت و کوتاه مدت باعث بهبود کیفیت توان در میکروگرید شده است (Hatziargyriou et al 2007, 78-94 ).
۱-۳-۲ تاثیرات میکروگرید بر بازار برق
به منظور احداث موفق یک میکروگرید می بایست انگیزههای مالی لازم برای مالکان میکروگرید و شبکه اصلی فراهم گردد. برای مشارکت میکروگریدها در بازار می بایست اصلاحاتی به منظور توسعه یک سیستم بازار برای توان تولید شده و سرویس های جانبی انجام گردد. قیمتها می بایست بر اساس شرایط موجود در شبکه تعیین گردند. بدین معنی که با تحت فشار قرار گرفتن شبکه، قیمتها افزایش مییابد و بالعکس. قیمت های بازار به عنوان مهمترین فاکتور در کنترل تولید انرژی می باشند. در حالی که فاکتورهای فنی از اهمیت کمتری برخوردا رند. سوددهی میکروگریدها از بازار کاملا به پاسخ دهی آنها به سیگنال های حاوی قیمت وابسته است. به طوری که اگر توانایی رقابت در بازار را نداشته باشند مجبورند که تنها نیازهای داخلی خودشان را برطرف نمایند. سیستم بازار می بایست با افزایش تولید و ذخیره و کنترل بارها از انعطاف بیشتری برخوردار باشد. این انعطاف پذیری سبب میشود که خریداران بر اساس مطالعات لحظه به لحظه بازار تصمیمگیری کنند. علاوه بر آن این امر منجر به بهینه سازی شبکه قدرت، و همچنین به حداقل رسیدن کنترل و برنامه ریزی مرکزی می گردد (Katiraei and Iravani 2006, 1821-1831 ). همچنین تعادل اقتصادی مناسب بین سرمایه گذاری و بهره برداری از DG در شبکه به کاهش قیمت برق در مصرف کنندگان در طولانی مدت منجر خواهد شد.
۱-۳-۳ صرفه جویی اقتصادی
اگر چه اهداف استفاده از میکروگرید ها را به دلیل تاثیرات مثبت آن بر روی محیط زیست و مزایای اقتصادی آن بیان کرده اند. اما در واقع اقتصاد اولین هدف در توسعهی میکروگریدها بوده است. استفاده از چندین منبع تولید توان در میکروگریدها در سطح ولتاژ توزیع برای تامین مصرف کننده بسیاری از هزینه های مربوط به احداث و راه اندازی نیروگاهها و همچنین خطوط انتقال را کاهش خواهد داد. به عبارت دیگر در برخی مناطق تامین بار در محل مصرف به صرفه تر از تولید توان توسط یک ژنراتور بزرگ در دور دست و انتقال آن به محل مصرف خواهد بود و واضح هست که در این صورت تلفات خطوط انتقال که در مسیر انتقال اتفاق میافتاده نیز از بین میرود (Dugan, McDermott and Ball 2001, 80-88).

در این فصل فرضیه تاثیر اجرای سیاست­های تعدیل اقتصادی بر شکل گرفتن دور باطل رکودتورمی در ایران، در قالب مدل اقتصاد سنجی ارزیابی خواهد شد. برای این کار، مدل رگرسیون لوجیت مورد استفاده قرار خواهد گرفت. پس از برآورد، نتایج برازش، ارزیابی و آزمون خواهند شد. سپس هر یک از متغیرهای مورد بررسی، به لحاظ اقتصادی تفسیر خواهند شد. در بخش پایانی این فصل هم شاخص­ های اقتصادی که با توجه به نتایج به­دست ­آمده، احتیاج به توجیه و تفسیر بیشتر داشتند، بررسی خواهند شد.

4-2) مدل اقتصاد سنجی:
رگرسیون لوجستیک مانند رگرسیون چندمتغیره ضرایب متغیرهای مستقل را برآورد می­ کند اما همانطور که پیش از این گفته شد، نحوه عملکرد آن کاملا متفاوت از روش­های برآورد معمول است. در رگرسیون چند­متغیره از روش حداقل مربعات معمولی استفاده می­ شود، اما در این روش مجموع مجذورات اختلاف بین مقادیر واقعی و مقادیر پیش ­بینی شده متغیر وابسته حداقل می­گردد. مدل لوجستیک از منحنی لوجستیک پیروی می­ کند. داده ­های واقعی در این شیوه برازش، گویای آن هستند که پدیده مورد نظر اتفاق افتاده است یا خیر و برای این دو حالت، دو متغیر یک یا صفر را اختیار می­ کند. وقوع یا عدم وقوع پدیده مورد نظر با توجه به سطوح مختلف از ترکیبات خطی متغیرهای مستقل تعیین می­شوند. (شیرین­بخش و همکاران، 1390 : صفحه 118)
مدل لوجستیک برای بیان احتمال وقوع پیشامد از جایگزینی تابع چگالی لوجستیک، به جای تابع چگالی نرمال استاندارد، استفاده می­ کند. معادله­ آن به این صورت خواهد بود:
که در آن و (z)η تابع چگالی لوجستیک است.
4-3) برآورد ضرایب متغیرهای مستقل در رگرسیون لوجستیک:
در روش رگرسیون لوجستیک مجموع مجذور اختلاف بین مقادیر واقعی و مقادیر پیش­­بینی شده متغیر وابسته
حداقل می­ شود. همان­طور که ذکر شد، در رگرسیون لوجستیک به دلیل طبیعت غیرخطی تبدیل لوجستیک، از روش حداکثر درست­نمایی استفاده می­ شود.
در مدل لوجیت، احتمال وقوع پدیده مورد نظر، که در این پژوهش وقوع پدیده رکوتورمی است، به صورت معادله زیر تعریف می­گردد:
لگاریتم طبیعی معادله بالا، معادله­ای به شکل زیر را به ­وجود خواهد آورد:
P/1-P نسبت احتمال حادثه مورد نظر است و بیانگر شانس وقوع رکودتورمی بر عدم وجود آن است. پس از لگاریتم­گیری از معادله­ای که شامل متغیرهای مورد بررسی در پژوهش است، معادله­ای به دست خواهد آمد که نسبت به پارامترها خطی است. L نسبت برتری نامیده می­ شود که بر حسب تمامی متغیرهای مستقل خطی است.
لازم به توضیح است که در رگرسیون لوجستیک، در صورتی که نسبت شانس P/1-P قابل محاسبه باشد، معادله فوق را می­توان به روش حداقل مربعات معمولی برآورد کرد. اما در سایر موارد می­توان ضرایب را مدل لوجیت و به روش عمومی حداکثر درست­نمایی برآورد نمود. (عرب­مازار، 1369 : صفحه 383 )
با برآورد ضرایب، مدلی به دست خواهد آمد که هر یک از ضرایب آن مقدار متغیر لگاریتم شانس وقوع رکودتورمی را به ازای یک واحد تغییر در متغیر مستقل نشان می­دهد. متغیرهای مستقل مورد بررسی در مدل شامل عرض از مبدا، متغیر مجازی رکودتورمی با یک دوره تاخیر، متغیر مجازی سال­های اجرای سیاست­های تعدیل اقتصادی در ایران، رشد بهره­وری نیروی کار، لگاریتم درآمدهای نفتی، لگاریتم قیمت نفت، سهم بدهی­های دولت به تولید ناخالص داخلی، رشد دستمزد نیروی کار و لگاریتم نرخ بهره با یک دوره تاخیر است. مدل برآورد شده به صورت زیر است:
اجزای آن به صورت زیر تعریف می­شوند:
P_i احتمال صفر یا یک شدن متغیر وابسته که صفر آن به منزله عدم وقوع رکودتورمی و یک آن به منزله وقوع رکودتورمی است.
C ضریب عرض از مبدا است و بیانگر مقدار لگاریتم نسبت مزیت یا برتری رکودتورمی به ازای مقادیر صفر برای متغیرهای مستقل است. البته ذکر این نکته ضروری است که وجود عرض از مبدا در بسیاری از مدل­های اقتصادی متضمن معنای فیزیکی نیست.
b_i ضرایب رگرسیون لوجیت برای هر یک از متغیرهای مستقل هستند.
DSLAG متغیر مستقل مجازی رکودتورمی با یک دوره تاخیر است.
DSP متغیر مستقل مجازی سال­های اجرای سیاست­های تعدیل اقتصادی است.
LDGWAR متغیر مستقل لگاریتم بدهی­های دولت به سیستم بانکی با اعمال متغیر دامی سال­های جنگ است.
LINOIL متغیر مستقل لگاریتم درآمدهای نفتی است.
LOILPEXC متغیر مستقل لگاریتم قیمت فروش نفت ایران به دلار است.
PROD متغیر مستقل رشد بهره­وری نیروی کار است.
INTLAG متغیر مستقل نرخ بهره با یک دوره تاخیر زمانی است.
CPILAG متغیر مستقل نرخ تورم با یک دوره تاخیر است.
در این پژوهش برای تخمین مدل لوجیت از نرم­افزار Eviwes استفاده شده است.
در رگرسیون لوجستیک مانند رگرسیون معمولی، معنادار بودن ضریب یک متغیر مستقل را می­توان با این فرض آزمون کرد که صفر بودن ضریب مزبور هیچ تاثیری در میزان احتمال موفقیت متغیر وابسته ندارد. در رگرسیون لوجستیک برای انجام این کار از آماره والد^[95] استفاده می­ شود.
پیش از بررسی نتایج برآورد مدل فوق؛ آزمون والد برای تعیین معناداری کلی مدل انجام شده است، که نتایج آن در جدول پیش­رو گزارش شده است:
جدول شماره 1 : آزمون والد

• ) روح­الله الخمینی، ج۲، المصدر السابق، ص ۲۲۲؛ تقریرات نائینی للخوانساری، منیه الطالب فی شرح المکاسب، ج۳، الطبعه الاولی، مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۴۱۸ه. ق، ص ۳۷۸ و ما بعدها و الآخوند خراسانی، کفایه الاصول، مؤسسه آل بیت لاحیاء التراث، ص۳۴۰٫ ↑

• ) سیّد محمد صادق موسوی، مبانی نظری جهل و اشتباه و آثار آن بر اعمال حقوقی، همان، ص ۱۵۱٫ ↑

• ) روح­الله الخمینی، تهذیب الاصول، ج۲، المصدر السابق، ص ۲۳۱٫ ↑

• ) در احادیث مربوط به جهل و اشتباه راجع به حکم معامله ربوی دیدیم که اغلب فقها از جمله شیخ طوسی نه­تنها حکم تکلیفی بلکه حکم وضعی را هم به­سبب اشتباه مرفوع می­دانستند. ایشان نه­تنها چنین معامله­ای را باطل نمی­دانستند، بلکه بعد از علم به حرمت و بطلان معامله ربوی، لزومی بر رد مبلغ اضافی نمی­دیدند. در توجیه این حکم باید گفت حرمت و بطلان معامله ربوی ناشی از حکم خاص شارع است و الا حسب اصول کلی و قواعد عمومی معاملات، این­که معامله‌ای ربوی باشد منجر به ایراد به هیچ یک از ارکان رکنی (قصد) و غیر رکنی (رضا) معامله نمی‌گردد. ازهمین­رو در برخی از ادیان الهی و اغلب نظام­های حقوقی معامله ربوی نه نامشروع و نه باطل است. لذا شارع می‌تواند منع ربوی نبودن عقد (حکم سببی مانعیت) را به­جهت عذر تلقّی شدن جهل و اشتباه، بردارد و چون حکم سببی مانعیت قابل رفع است حکم مسببی بطلان هم مرفوع است. البته ناگفته پیداست که این رفع حکم سببی و مسببی خلاف امتنان نیست چراکه از طرفی نه­تنها به نفع اشتباه‌کننده است بلکه از طرف دیگر فرد مقابل نیز خود اقدام به معامله ربوی کرده است. اشتباه درخصوص لزوم تقدم ایجاب بر قبول در معاملات نیز چنین است، چراکه اشتباه درخصوص شرطی از معامله واقع شده است که نه رکن است و نه قبول اشتباه در آن خلاف امتنانی ‌بودن رفع اثر اشتباه می‌باشد. از مثال اخیر نکته‌ای جدید قابل برداشت است و آن این­که علاوه­بر اشتباهات مبطل و موجب خیار ما شاهد نوعی اشتباه بی‌اثر هستیم که علت آن عدم تأثیر بر اراده مانند سایر اشتباهات بی‌اثر نیست بلکه علت آن عذر تلقّی شدن اشتباه است. ↑

• ) مرتضی الانصاری، فرائد الاصول، ج۲، المصدر السابق، ص ۲۹ و نیز نایینی، شهید صدر، امام خمینی و مرحوم خویی. ↑

• ) سیّد محمد صادق موسوی، مبانی نظری جهل و اشتباه و آثار آن بر اعمال حقوقی، همان، ص ۱۶۱ و سعید محسنی، اشتباه در شخص طرف قرارداد با مطالعه تطبیقی در فقه اسلامی، حقوق ایران و فرانسه، همان، ص ۴۲۳ به بعد. ↑

• ) میرزای ابوالقاسم قمی، جامع الشتات، تحقیق مرتضی رضوی، ج۴، چاپ اول، مؤسسه کیهان، ۱۴۱۳ه. ق، ص ۴۴۹؛ المحقق البحرانی، الحدائق الناظره، ج۱۹، تحقیق محمد تقی الایروانی، جامعه المدرسین، قم، بی­تا، ص ۴۴ و المحقق السبزواری، کفایه الاحکام، المصدر السابق، ص ۱۷۴ و نیز ماده ۱۱۳۱ ق. م. ↑

• ) الشهید الاول، الدروس الشرعیه، ج۳، الطبعه الاولی، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، ۱۴۱۴ه. ق، ص ۳۶۵؛ محمد حسن النجفی، جواهر الکلام، التحقیق الشیخ محمود القوچانی، ج۳۷، الطبعه الثالثه، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۶۷ه. ش، ص ۳۴۶ و میرزای ابوالقاسم قمی، جامع الشتات، ج۳، همان، سؤال ۷۳، ص ۱۷۴٫ ↑

• ) محمد حسن النجفی، جواهر الکلام، ج۲۹، المصدر السابق، ص ۴۳۰؛ السیّد خوانساری، جامع المدارک، تحقیق علی اکبر غفاری، ج۴، الطبعه الثانیه، مکتبه الصدوق، تهران، ۱۴۰۵ه. ق، ص ۲۳۵ و محمد صادق الروحانی، فقه الصادق(ع)، الطبعه الثالثه، مؤسسه دارالکتاب، قم، ۱۴۱۴ه. ق، ج۲۱، ص ۲۸۰٫ ↑

• ) مرتضی الانصاری، فرائد الاصول، ج۲، المصدر السابق، ص ۲۸ و ما بعدها و الآخوند الخراسانی، کفایه الاصول، المصدر السابق، ص۳۴۰ و ما بعدها. ↑

• ) درواقع اشتباه نیز نوعی جهل است و ادعای اشتباه نسبت به قانون به­نوعی ادعای جهل نسبت به قانون است. ↑

• ) سعید محسنی، اشتباه در شخص طرف قرارداد با مطالعه تطبیقی در فقه اسلامی، حقوق ایران و فرانسه، همان، ص ۴۳۸٫ عدم درک اختلاف مبانی نظری میان دو قاعده عدالت محور در فقه و نظام حقوقی سنتی ما و قاعده مصلحت‌اندیش در نظام­های حقوقی معاصر، منجر به سردرگمی محققان در این خصوص شده ‌است. ایشان در یک­جا با تمام قوت اثبات می‌کنند که جهل به قانون عذر تلقّی می‌شود ولیکن در نتیجه‌گیری نهایی می‌گویند اصل عدم معذوریت جاهل است. باید گفت در معاملات اصل بر معذوریت است و در مسائل کیفری و مربوط به نظم اجتماعی اصل بر عدم معذوریت می­باشد. ↑

• ) این فرض نمی‌تواند با واقعیت­ها منطبق باشد، چراکه نه­تنها بسیاری از افراد جامعه سواد خواندن قانون را ندارند، بلکه بسیاری از باسوادان نیز از وجود روزنامه رسمی که قوانین در آن انتشار می‌یابد بی‌اطلاع هستند. آن­ها هم که از این روزنامه اطلاع دارند همیشه نمی‌توانند این روزنامه را تهیه کنند چراکه شمارگان این روزنامه بسیار اندک­تر از جامعه مخاطبان آن است. ↑

• ) ناصر کاتوزیان، مقدمه علم حقوق، انتشارات دانشکده علوم اداری و مدیریت بازرگانی، چاپ ۳، مهر۱۳۵۲، ش ۱۱۳، ص ۱۲۱٫ ↑

• ) Fiction ↑

• ) Mensonge de la loi ↑

• ) سیّد محمد صادق موسوی، مبانی نظری جهل و اشتباه و آثار آن بر اعمال حقوقی، همان، ص ۴۴۴٫ ↑

• • ) ممکن است ایراد شود چگونه نسبت به خود احکام ادعای جهل و اشتباه قابل استماع است اما نسبت به آثار قهری آن­ها چنین ادعایی پذیرفته نمی‌شود؟ مگر نه این­که اثر قهری احکام مثلاً تملیکی بودن بیع، خود جزو ا حکام هستند؟ باید گفت هرگاه انسان امری را اراده می‌کند لوازم قهری آن­را نیز اراده می‌کند. بنابراین نمی‌تواند مدعی شود بیع را می‌خواهد اما به­خاطر اشتباه اثر تملیکی بیع را نمی‌خواهد. ↑

• ) سعید محسنی، اشتباه در شخص طرف قرارداد با مطالعه تطبیقی در فقه اسلامی، حقوق ایران و فرانسه، همان، ص ۵۱٫ ↑

• ) ناصر کاتوزیان، قواعد عمومی قراردادها، ج۱، همان، ص ۳۹۸٫ ↑

• ) ناصر کاتوزیان، قواعد عمومی قراردادها، ج۱، همان، ص ۴۷۳ و سیّد حسین صفایی، اشتباه در شخص طرف قرارداد در حقوق فرانسه و ایران، همان، ص۳۲۳٫ ↑

• ) میان شخص و شخصیت طرف معامله تفاوت وجود دارد. مراد از شخص یک انسان معین و مشخص است درحالی­که به مجموعه اوصاف و ممیزاتی که این فرد را از افراد دیگر جامعه متمایز می‌کند شخصیت می‌گویند. در ماده ۲۰۱ هر دوی شخص و شخصیت به­کار رفته ‌است. ↑

• ) مهدی شهیدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، همان، ص ۱۷۷ و ناصر کاتوزیان، قواعد عمومی قراردادها، ج۱، همان، ص ۴۴۷٫ ↑

• ) مصطفی عدل، حقوق مدنی، همان، ش۲۳۲ و محمد بروجردی عبده، حقوق مدنی، همان، ص ۱۱۶٫ ↑

• ) ناصر کاتوزیان، قواعد عمومی قراردادها، ج۱، همان، ص ۴۴۸٫ ↑

• ) مهدی شهیدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، همان، ص ۱۷۹٫ ↑

• ) ناصر کاتوزیان، قواعد عمومی قراردادها، ج۱، همان، ص ۴۵۴٫ ↑

• ) ناصر کاتوزیان، همان، صص ۴۶۰ ـ ۴۵۹٫ ↑

• ) ناصر کاتوزیان، همان، صص ۴۶۱ ـ ۴۶۰٫ ↑

• ) سیّد حسن امامی، حقوق مدنی، ج۴، همان، ص ۴ به بعد و عبد المجید قائم­مقامی، حقوق تعهدات، ج۲، همان، ص ۲۲۸٫ ↑

• ) سیّد حسین صفایی، دوره مقدماتی حقوق مدنی؛ قواعد عمومی قراردادها، ج۲، همان، ص ۹۹ به بعد. ↑

• ) ناصر کاتوزیان، قواعد عمومی قراردادها، ج۱، همان، ص ۳۹۵ به بعد. ↑

• ) سیّد حسین صفایی و همکاران، حقوق بیع بین ­المللی با مطالعه تطبیقی، چاپ۱، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۸۴، ص ۴۴۵٫ ↑

• ) رضایت یا توافق که در زبان فرانسه از آن به (Consentement) تعبیر می‌شود عبارت است از توافق حداقل دو اراده.

»Le consentement est un accord de deux volontés. Deux au moins, car un contract peut engager plusieurs personnes«; Jacques Flour, Jean - Luc Aubert, Éric Savaux, Les obligations, 2^e édition, Armand Colin, Delta, 2002, n. 122. ↑

• ) L’existence du consentement ↑

• ) L’intégrité du consentement ↑

• ) Jacques Flour, Jean - Luc Aubert, Éric Savaux, Les obligations, op. cit, Chapitre 1, n. 130, 190 et Gabriel Marty et Pierre Raynaud, Droit civil; Les obligations, Tome 1, Pp. 131- 154. ↑

• ) Jacques Flour, Jean - Luc Aubert, Éric Savaux, Les obligations, op. cit, n. 190, p. 131 et Jean Carbonnier, Droit civil; Les obligations, t. 4, op. cit, p. 98. ↑

• ) Le dol ↑

• ) La violence ↑

• ) Borise Starck, Droit civil; Les obligation, Librairie Technique, Paris, 1972, n.1315. p. 413. ↑

• ) Alain Sériaux, Droit des obligations, Presses universitaires de France, 2^e Édition, Mars 1998, Pp. 54 - 60. ↑

• ) L’erreur sur la nature du contrat ↑

• ) L’erreur sur la cause du contrat ↑

• ) Qualité non substantielle ↑