منابع اطلاعاتی می توانند دست اول یا دست دوم و یا از هر دو نوع باشد . افراد، گروه ها و شماری از پاسخ دهندگانی که پژوهشگر آنها را برگزیده است تا احتمالا دیدگاه های آنها را در زمینه ای خاص گاه به گاه جویا شود نمونه ای از منابع دست اول هستند . نمونه های اطلاعات دست دوم نیزعبارتند از : سوابق و بایگانی های موسسات، نشریه های دولتی، تحلیل های صنعتی که مطبوعات ارائه می کنند و نظایر آن (سکاران, ۱۳۸۱).منابع اطلاعاتی این تحقیق جهت شناسایی عوامل تاثیر گذار بر تجاری سازی یافته های پژوهشی ، از منابع دسته دوم می باشد و برای اولویت بندی این عوامل از منابع دست اول استفاده شده است و سعی شده است بااستفاده از هر دو نوع نوع منابع اطلاعاتی، دسترسی نسبتا جامع و کاملی به داده ها و اطلاعات مورد نیاز داشت.
روش های گردآوری اطلاعات مشتمل است بر مصاحبه حضوری، مصاحبه تلفنی، مصاحبه رایانه ای، پرسشنامه های حضوری، پستی یا الکترونیکی، مشاهده افراد یا رویدادها با ضبط (یا بدون ضبط) صوتی و تصویری، و انواع سایر فنون انگیزشی همچون آزمونهای برون فکنی (سکاران, ۱۳۸۱).
با این همه پرسشنامه پرکاربردترین تکنیک است. پرسشنامه را خود پاسخگویان پر می کنند و پس می فرستند یا مصاحبه گران آن را پر می کنند. پرسشنامه تکنیک بسیار ساختارمندی برای گردآوری داده هاست که در آن از هر پاسخگویی مجموعه یکسانی از پرسشها پرسیده می شود. سه روش اصلی برای اجرای پرسشنامه وجود دارد : حضوری، پستی، تلفنی.
در این پژوهش جهت جمع آوری اطلاعات از روش پرسشنامه ای به صورت حضوری و ایمیل استفاده شده است که پرسشنامه های تهیه شده در میان تمام اعضا جامعه آماری در دسترس که ۶۲ نفر متخصص تجاری سازی در پارک علم و فناوری دانشگاه تهران و دانشگاه تربیت مدرس می باشند توزیع شد. با توجه به اینکه ۵۲ پرسشنامه از پرسشنامه های مذکور به صورت صحیح و کامل برگشت داده شد ، تجزیه و تحلیل بر روی ۵۲ پرسشنامه گردآوری شده انجام گرفت. نمونه ای از پرسشنامه را در پیوست الف می توانید مشاهده نمایید.
۳-۴-۱ روایی پرسشنامه
روایی (اعتبار): روایی از واژه روا به معنای جایز و درست گرفته شده و روایی به معنای صحیح و درست بودن است. مقصود از روایی آن است که وسیله اندازه گیری، بتواند خصیصه و ویژگی موردنظر را اندازه بگیرد.
اهمیت روایی از آن جهت است که اندازه گیری های نامناسب و ناکافی می تواند هر پژوهش علمی را بی ارزش و ناروا سازد .روایی محتوا ایجاد اطمینان می کند که همه ابعاد و مولفه هایی که می تواند مفهوم مورد نظر ما را انعکاس دهند، در آن سنجه وجود دارد (دانایی فرد و همکاران,۱۳۸۳).
در این تحقیق جهت دستیابی بر اعتبار لازم در طراحی و استفاده از پرسشنامه ها، پس از انجام مطالعه مقدماتی پیرامون موضوع مورد بررسی با مشورت و مصاحبه با استاد راهنما و مشاور و تایید ایشان و نیز نظرخواهی از برخی از اساتید دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه تربیت مدرس ، پرسشنامه ای طراحی گردید، که از روایی کافی برخوردار می باشد.
۳-۴-۲ پایایی پرسشنامه
پایایی یک سنجه، ثبات و سازگاری مفهوم مورد سنجش را نشان می دهد و به ارزیابی درستی و خوب بودن یا برازش یک سنجه کمک می کند. توانایی یک سنجه برای حفظ ثبات در طی زمان شاخصی از ثبات و آسیب پذیری کم آن در برابر تغییرات است(دانایی فرد و همکاران,۱۳۸۳).
پایایی یا قابلیت اعتماد ابزار اندازه گیری ، مورد دیگری است که باید در یک کار پژوهشی مورد توجه قرار بگیرد. منظور از پایایی یک وسیله سنجش آن است که اگر خصیصه مورد نظر دوباره با همان وسیله ( یا وسیله مشابه و قابل مقایسه با آن ) و تحت شرایطی مشابه اندازه گیری شود ، نتایج حاصل از آن ، مشابه ، دقیق و قابل اعتماد باشد. سنحش پایایی ابزار اندازه گیری با این هدف صورت می گیرد که در زمان ها و مکان های مختلف کاربرد داشته باشد و چنانچه این تحقیق توسط فرد دیگری در زمان و مکان دیگری صورت بگیرد بتوان به نتایج مشابهی دست یافت . در این تحقیق برای برآورد اعتبار پرسشنامه از روش آلفای کرونباخ استفاده شده است . روش آلفای کرونباخ یکی از متداول ترین روش های اندازه گیری اعتماد پذیری پرسشنامه ها می باشد که بر اساس سازگاری درونی پرسشنامه شکل گرفته است.
در رابطه ۳-۱ ضریب پایایی کل آزمون ، k تعداد سوالات ( بخش های ) آزمون ، واریانس نمرات سوال ( بخش) j و واریانس کل سوالات ( آزمون ) می باشد.
(۳-۱)
آلفای کرونباخ بین صفر تا یک محاسبه می گردد. که هرچه مقدار آن به یک نزدیکتر شود ، نشان دهنده اعتبار بالاتر پرسشنامه است.برای محاسبه ضریب آلفای کرونباخ از نرم افزار SPSS کمک گرفته شد و ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شد. ضریب آلفا برای اهمیت عامل های این تحقیق ۰٫۸۴۱ شد که در محدوده قابل قبول بالاتر از ۰٫۷ قرار دارد.
نتایج مربوط به این آزمون که به کمک نرم افزار SPSS انجام شده در جدول(۳-۵) در پیوست ب آمده است.
۳-۵ شناسایی عوامل موثر بر تجاری سازی یافته های پژوهشی در حوزه فنی و مهندسی
یکی از موضوعاتی که در مورد تجاری سازی مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است، شناسایی عوامل موثر بر تجاری سازی یافته های پژوهشی میباشد، که پژوهشگران مختلفی هرکدام به نوبه خود به شناسایی و معرفی این عوامل پرداختهاند .با مطالعه تحقیقات پیشین سعی شده است فهرست کاملی از عوامل گردآوری شود که این عوامل در جدول ۲-۷ آورده شده. از بین این عوامل در مرحله اول ۱۶ عامل به عنوان عوامل موثر بر تجاری سازی یافته های پژوهشی در حوزه فنی و مهندسی برای انجام پژوهش انتخاب گردید. جهت نهایی کردن این عوامل پرسشنامه ای مشتمل بر ۱۶ سوال بسته و ۱ سوال باز تهیه گردید که در آن از متخصصین خواسته شده بود علاوه بر تعیین میزان تاثیر این عوامل بر تجاری سازی یافته های پژوهشی در حوزه فنی و مهندسی نظر خود را در مورد عواملی که در این پرسشنامه مورد توجه قرار نگرفته اند ذکر کنند ، بدین منظور پرسشنامه مذکور به طور آزمایشی بین ۱۰ نفر از متخصصین این حوزه توزیع گردید.
۳-۶ شناسایی عوامل نهایی موثر بر تجاری سازی یافته های پژوهشی
پس از جمع آوری پرسشنامه اولیه توزیع شده، با نظر اساتید محترم راهنما و مشاور پرسشنامه اولیه مورد تجدیدنظر قرار گرفت و این عوامل به ۲۶ عامل موثر ارتقاء یافت که در نهایت خبرگان نیز بر جامع و کامل بودن عوامل استخراجی تاکید کردند.(جدول ۳-۱)
جدول ۳- ۱: عوامل نهایی موثر بر تجاری سازی یافته های پژوهشی در حوزه فنی و مهندسی
A14 | درک جایگاه و اهمیت تجاری سازی توسط دانشگاه | A1 | درآمد سازمان از تجاری سازی دستاوردهای پژوهشی |
A15 | وجود ارتباط مناسب میان دانشگاه و صنعت | A2 | رفع نیاز مشتری از طریق تجاری سازی |
A16 | مدت زمان بازگشت سرمایه | A3 | تقاضا و پتانسیل بازار |
A17 | تعداد مراکز فعال در فرایند تجاری سازی وابسته به دانشگاه | A4 | زمان ورود به بازار |